ว่าด้วยหนังสือและนิยายภาพ
คุณเป็นทั้งนักเขียนและนักวาดภาพประกอบ ตัวตนสองด้านนี้พูดคุยหรือเจรจากันอย่างไรบ้าง? หรือว่าบางครั้งพวกเขาก็ขัดแย้งกันเองด้วย?
: สำหรับผมนี่เป็นวิธีที่ดีที่สุด ที่จะสร้างสรรค์หนังสือที่มีภาพประกอบ
เพราะมันเป็นเรื่องยากยิ่งที่นักเขียนจะแสดงให้เห็นถึงภาพในหัวได้อย่างชัดเจน
จนนักวาดภาพประกอบสามารถตีความได้อย่างถูกต้อง 100%
หากนักเขียนและนักวาดภาพประกอบเป็นคนเดียวกัน
ทั้งสองฝ่ายก็จะสามารถมองเห็นและรับรู้ถึงสิ่งที่อยู่ในความคิดของอีกคนได้อย่างชัดเจน
แต่ก็มีหลายครั้งผมขัดแย้งกับตัวเอง
เช่น วันหนึ่งผมอาจคิดว่าภาพนี้ดีแล้วหรือเนื้อหาตรงนี้ดีแล้ว
แต่สองวันถัดมา ผมมีความคิดอื่นโดยสิ้นเชิงและเชื่อว่ามันดีกว่า
ทำให้ผมต้องแก้งานตัวเองเพื่อให้ตัวเองพอใจ
ราวกับอีกบุคลิกหนึ่งที่เป็นบรรณาธิการไม่ยอมปล่อยผ่านไปง่ายง่าย
บางครั้งมันก็เหนื่อยทีเดียว(หัวเราะ).
Nine Lives มีกลิ่นอายแบบเอเชียอย่างชัดเจน
Bobby Swingers ก็ออกมาพร้อมซีดีซาวนด์แทร็ก
ส่วน Improvise ก็มีพลังดิบในความสดดิบของตัวเองอย่างมาก
ในกระบวนการทำงาน คุณเป็นคนเลือกกระดาษ สีสัน ผ้าหุ้มปก และแจ็กเก็ตเองหรือเปล่า
หรือว่าการตัดสินใจเหล่านี้เป็นสิ่งที่คุณทำร่วมกับสำนักพิมพ์?
ผมเป็นคนเลือกทุกรายละเอียดด้วยตัวเอง
ผมเชื่อว่านอกเหนือจากเนื้อหาภายในแล้ว
รูปแบบทางกายภาพของหนังสือก็เป็นงานศิลปะเช่นกัน
ปกหนังสือ เนื้อกระดาษ และการออกแบบโดยรวม
ล้วนสามารถช่วยขยายและเสริมความหมายของเรื่องราวที่อยู่ข้างในได้
ครั้งหนึ่ง ผมกับภรรยาได้ตกลงจัดจำหน่ายหนังสือเล่มหนึ่งของผมในประเทศญี่ปุ่น
เราตัดสินใจพิมพ์หนังสือในประเทศไทยแล้วส่งไปญี่ปุ่น
เพราะผมอยากดูแลกระบวนการผลิตด้วยตัวเองอย่างใกล้ชิด
และอยากทำงานร่วมกับโรงพิมพ์ที่เข้าใจแนวทางของเรา
สำหรับหนังสือที่ตีพิมพ์ในประเทศไทย ผมมักใช้เวลาทั้งวันอยู่ที่โรงพิมพ์
ตรวจปรู๊ฟทีละหน้าอย่างละเอียด
บางครั้งกระบวนการนี้ก็กินเวลาหลายวัน ตั้งแต่เช้าจนถึงค่ำ
ผมมองว่าเมื่อหนังสือเล่มหนึ่งมีงานภาพจำนวนมาก
คุณภาพการพิมพ์จะส่งผลอย่างมหาศาลต่อประสบการณ์ของผู้อ่าน
ในประเทศอื่น ๆ อย่างเวียดนาม จีน และไต้หวัน
กระบวนการผลิตจะถูกดูแลโดยสำนักพิมพ์ท้องถิ่น ตามวิธีการและข้อจำกัดเชิงปฏิบัติของพวกเขาเอง
ซึ่งหลายครั้ง การตีความของพวกเขาก็ทำให้หนังสือในฉบับที่น่าสนใจและคาดไม่ถึงเช่นกัน
เคยไหมที่มีคนค้นพบความหมายบางอย่างในผลงานของคุณ
ที่คุณเองก็ไม่ได้ตั้งใจใส่มันลงไปตั้งแต่แรก?
แล้วสิ่งนั้นเปลี่ยนแปลงอะไรบางอย่างในตัวคุณบ้างไหม?
ชายวัยกลางคนคนหนึ่ง ยืนอยู่หน้าภาพวาดของผมชื่อ Moment of Decision
เขาเริ่มร้องไห้
จากนั้นเขาก็ยิ้ม และบอกผมว่าภาพวาดนั้นทำให้เขามีความหวัง
ทั้งที่คุณหมอเพิ่งบอกเขาว่า เขาเหลือเวลาอีกไม่มากเพราะเป็นมะเร็งเม็ดเลือดขาว
ผมบอกเขาตรง ๆ ว่าตอนที่ผมวาดภาพนี้
ผมเองก็ไม่รู้เลยว่าผู้คนจะรู้สึกอย่างไรเมื่อมองมัน
และผู้ชมแต่ละคนดูเหมือนจะมีประสบการณ์ที่แตกต่างกันไปอย่างสิ้นเชิงเมื่อยืนอยู่ตรงหน้าภาพนี้
ชายคนนั้นยิ้ม ผมยังจำดวงตาของเขาได้ชัดเจนจนรู้สึกว่าถ้าจะให้วาดตอนนี้ก็คงทำได้เลย
แล้วเขาก็พูดว่า
“That’s the beautiful thing about art, isn’t it?”
ในความเป็นจริงแล้ว ผู้อ่านและผู้ชมยังคงทำให้ผมประหลาดใจอยู่เสมอ
พวกเขาเป็นส่วนสำคัญที่ทำให้งานศิลปะขิ้นหนึ่งสมบูรณ์และเต็มไปด้วยความหมาย
เวลาที่คุณทำงาน คุณคิดถึงผู้อ่านด้วยไหม
หรือว่าคุณเสนอผลงานที่เสร็จสมบูรณ์ออกมาในฐานะผลลัพธ์ทางศิลปะเท่านั้น?
ทุกโปรเจกต์ที่ผมสร้างขึ้น — ไม่ว่าจะเป็นภาพเขียน งานเขียน ดนตรี หรือรูปแบบศิลปะอื่น ๆ
— มักเป็นความรู้สึกเหมือนการเดินทางเข้าสู่โลกอีกใบหนึ่ง
ผมกลับออกมาพร้อมสิ่งที่ได้ค้นพบจากที่นั่น แล้วนำมันมาแบ่งปันให้กับผู้อื่น
ในความหมายนี้ ผลงานจึงมีอยู่ในฐานะผลลัพธ์ทางศิลปะก่อนเป็นลำดับแรก
หลังจากงานชิ้นหนึ่งเสร็จสมบูรณ์แล้ว ผมจึงค่อยเริ่มคิดถึงผู้ชมด้วยความรู้สึกตื่นเต้น
และหวังว่าพวกเขาอาจจะได้สัมผัสบางอย่าง คล้ายกับสิ่งที่ผมได้พบเจอมาก่อนหน้านั้น
มีเหตุการณ์ในการได้พบผู้อ่านครั้งใดไหม ที่คุณยังจำได้มาจนถึงทุกวันนี้?
เมื่อกว่าสิบปีที่แล้ว เพื่อนนักเขียนสองคนชวนผมไปร่วมทริปปลูกต้นไม้
บนภูเขาทางภาคเหนือของประเทศไทย
โดยมีกลุ่มผู้อ่านกลุ่มเล็กๆ กลุ่มหนึ่งเดินทางไปด้วย
ระหว่างทริปนั้น ผมได้พบผู้อ่านคนหนึ่งที่จริงๆ แล้วไม่ได้เป็นแฟนหนังสือของผมเลย
แต่ผมก็ได้รู้ว่าเรามีวันเกิดวันเดียวกัน ต่างกันเพียงแค่ปีที่เราเกิดเท่านั้น
ทุกวันนี้ เธอคือภรรยาของผม
และเป็นคู่ชีวิต ที่สนับสนุนผมในทุกสิ่งที่ผมทำ
ความคิดเห็นของผู้อ่านมีอิทธิพลต่อการทำงานของคุณไหม
หรือว่าคุณพยายามปกป้องตัวเองจากอิทธิพลเหล่านั้น?
ความจริงก็คือ ไม่ว่าผู้อ่านหรือผู้ชมจะคิดอย่างไร
ผมก็ควบคุมไม่ได้อยู่ดี ว่าสุดท้ายแล้วงานศิลปะที่ผมสร้างจะออกมาในรูปแบบไหน
มีหลายครั้งที่ผมวางแผนอย่างรอบคอบว่าโปรเจกต์หนึ่งควรจะดำเนินไปอย่างไร
แต่กลับต้องทิ้งแผนเหล่านั้นไป
เพราะมีความคิดแวบหนึ่งที่โผล่ขึ้นมาแค่เสี้ยววินาที
แต่มันกลับทรงพลังจนไม่อาจมองข้ามได้
เวลาที่ผมทำงานร่วมกับผู้อื่น — เช่น ตอนออกแบบปกหนังสือ — ผมมักจะบอกพวกเขาว่า
“ผมรับประกันได้เพียงอย่างเดียวว่าผมจะทำให้ดีที่สุด
เชื่อใจผมได้ไหม?”